ความผิดพลาดในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Error in GIS)

ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ สามารถเกิดขึ้นได้ทุกขั้นตอนในกระบวนการสร้างและใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่ จากจุดเริ่มต้นการรวบรวมข้อมูล การนำเข้าข้อมูล การสร้างฐานข้อมูล จนถึงผลการเคราะห์ที่สมบูรณ์ ความผิดพลาดในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ที่พบสามารถแสดงในตาราง ตารางความผิดพลาดที่พบในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 1. ความคลาดเคลื่อนจากการรวบรวมข้อมูล ความคลาดเคลื่อนเกิดจากแหล่งข้อมูลที่นำเข้าสู่ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ซึ่งอาจมาจากการตรวจวัดในสนามที่ไม่มีความละเอียดเพียงพอ อุปกรณ์ไม่มีความถูกต้องหรือการบันทึกข้อมูลที่ผิดพลาด ในกรณีที่ข้อมูลจากรูปถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายจากดาวเทียม มักเกิดความผิดพลาดจากวิธีการทางโฟโตแกรมเมตรี(Photogrammetry) ที่ใช้ในการเขียนแผนที่ หรือวัดระดับความสูง นอกจากนี้แล้วการแปลตีความมักจะเกิดความคลาดเคลื่อนในการจำแนกและทำขอบเขตอาณาบริเวณ  2. ข้อมูลนำเข้า ความคลาดเคลื่อนเกิดจากแหล่งข้อมูลที่นำเข้าสู่ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ซึ่งอาจมาจากการตรวจวัดในสนามที่ไม่มีความละเอียดเพียงพอ อุปกรณ์ไม่มีความถูกต้องหรือการบันทึกข้อมูลที่ผิดพลาด ในกรณีที่ข้อมูลจากรูปถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายจากดาวเทียม มักเกิดความผิดพลาดจากวิธีการทางโฟโตแกรมเมตรี(Photogrammetry) ที่ใช้ในการเขียนแผนที่ หรือวัดระดับความสูง นอกจากนี้แล้วการแปลตีความมักจะเกิดความคลาดเคลื่อนในการจำแนกและทำขอบเขตอาณาบริเวณ …

การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่ : ฟังก์ชันของการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ใช้ในการวิเคราะห์ปัญหาตั้งแต่ระดับง่ายไปถึงยาก ซึ่งโดยทั่วไปเป็นการแสดงผลระหว่างความสัมพันธ์ของTopology กับข้อมูลลักษณะประจำ โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนการทำงานที่ยุ่งยาก เช่น การระบุลักษณะประจำของกราฟิก การวัดระยะทาง การคำนวณพื้นที่ เป็นต้น หรือแม้กระทั่งการวิเคราะห์ที่มีความซับซ้อนมากขึ้น การค้นหาผลการซ้อนทับปัจจัย การวิเคราะห์เส้นทางเข้าถึงที่ใกล้ที่สุด การประเมินค่าใช้จ่ายในการเดินทาง การวิเคราะห์พื้นที่เหมาะสมในการสร้างสิ่งปลูกสร้าง หรือการพยากรณ์แนวโน้มความเปลี่ยนแปลง เป็นต้น ต้องการทราบขนาดพื้นที่ของอาคารกาญจนาภิเษก มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมีชั้นข้อมูลที่แสดงลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินในมหาวิทยาลัยขอนแก่นอยู่แล้วสามารถสอบถามข้อมูลได้อย่างง่ายดังนี้ รูปแบบการทำงานข้างต้น ผู้ใช้งานจะเป็นฝ่ายตั้งคำถามและเลือกใช้ความสามารถในการทำงานของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ในการเข้าถึงกระทั่งตอบคำถามที่ได้ตั้งไว้ ทั้งนี้ฟังก์ชันการทำงานหลักของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ สามารถแบ่งออกตามลักษณะการทำงานได้ 4 กลุ่มหลัก คือ การค้นข้อมูลเชิงพื้นที่ (Spatial search) การซ้อนทับเชิงพื้นที่ …

การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่ : ลักษณะทั่วไปของข้อมูลเชิงพื้นที่

การประกอบแบบจำลองเชิงพื้นที่ เป็นการสร้างสิ่งที่ใช้เป็นตัวแทนปรากฏการณ์ที่เราสนใจ ซึ่งวิธีการที่จะช่วยให้เข้าใจระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ได้ดีที่สุดคือการผสมผสานข้อมูลที่เกี่ยวข้องเชิงพื้นที่ เช่น ข้อมูลประชากร เส้นทางคมนาคม สิ่งปกคลุมพื้นผิว ทรัพยากรป่าไม้ หรือแหล่งน้ำ เป็นต้น ภายในชั้นข้อมูลเหล่านี้อาจแสดงลักษณะแทนด้วยจุด เช่น การแสดงตำแหน่งของสิ่งปลูกสร้าง อาคาร สถานีตรวจวัด น้ำฝน-น้ำท่า หรือที่ตั้งจังหวัด ลักษณะเส้น เช่น ถนน แม่น้ำ แนวส่งก๊าซธรรมชาติ ส่วนอาณาบริเวณเป็นขอบเขตที่คำนวณวัดเป็นพื้นที่ได้ เช่น ขอบเขตการปกครอง ขอบเขตลุ่มน้ำ ขอบเขตป่าไม้ เป็นต้น ความโดดเด่นของข้อมูลเหล่านี้ในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ คือ …

ข้อมูล (Data) : กิจกรรมที่นำไปสู่ความเป็นมาตรฐาน (Standardization activities)

1. ความพยายามในการพัฒนามาตรฐาน (Standardization efforts) ในขณะที่แหล่งที่มาและปริมาณของข้อมูลเชิงตัวเลขด้านพื้นที่ (Digital spatial data) เพิ่มขึ้นอย่างมากมายนั้น ความต้องการที่จะถ่ายทอดข้อมูลระหว่างระบบที่ไม่ใช้งานด้านสื่อสาร (Non-communicating systems) นั้นก็มีเพิ่มขึ้นและมีความจำเป็นขึ้นด้วย ดังนั้นเพื่อให้การพัฒนาเทคโนโลยีระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เกิดความต่อเนื่องและก้าวไปข้างหน้า การพัฒนามาตรฐานจึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ มีความพยายามเกิดขึ้นในหลายองค์กรและในหลายส่วนของโลก ซึ่งจะได้นำแนวความคิดและความพยายามมานำเสนอเป็นตัวอย่างต่อไป 1) ความริเริ่มในตอนต้น : สหรัฐอเมริกา ความริเริ่มในสมัยต้นๆ ของการพัฒนามาตรฐานเน้นหนักอยู่ที่รูปแบบของการแลกเปลี่ยนข้อมูลความพยายามอยู่ที่การ “นำเข้า/ส่งออก” ข้อมูลโดยใช้รูปแบบที่ใช้ร่วมกัน เช่น ในสหรัฐอเมริกาใช้ Topology Integration Geographic …

ข้อมูล (Data) : การดำเนินการพัฒนามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

กระบวนการพัฒนามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ประกอบด้วยองค์ประกอบ 2 ประการ คือ – มาตรฐานการแลกเปลี่ยนข้อมูล – มาตรฐานการใช้งานร่วมกันได้ แม้ว่าในเบื้องแรกนั้น ความสามารถในการแลกเปลี่ยนข้อมูลจะมีเหตุผลสำคัญและเป็นความต้องการเร่งด่วนของการพัฒนามาตรฐาน แต่ในที่สุดแล้วความสามารถในการใช้งานร่วมกันของระบบต่างๆ คือเป้าหมายที่เป็นที่สุดของกระบวนการพัฒนามาตรฐาน 1. การแลกเปลี่ยนข้อมูล ภายในเนื้อหาของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์นั้น การแลกเปลี่ยนข้อมูล คือ กระบวนการของการสื่อสารของข้อมูลซึ่งถือได้ว่ามีการ “นำเข้า” และ “ส่งออก” ของข้อมูล (Import and export of data) การแลกเปลี่ยนข้อมูลไม่ใช่กระบวนการที่ได้รับผลตอบแทนเท่าเทียมกันโดยตรง (Reciprocal) …

ข้อมูล (Data) : มาตรฐานสารสนเทศภูมิศาสตร์มีความสัมพันธ์กับมาตรฐานอื่นอย่างไรบ้าง?

มาตรฐานสารสนเทศภูมิศาสตร์ไม่ใช่เป็นมาตรฐานเพียงอย่างเดียวที่มีอยู่และสำเร็จในตัว หรืออีกนัยหนึ่งเราสามารถพูดได้ว่า มาตรฐานสารสนเทศภูมิศาสตร์จะไม่สามารถทำงานได้เองโดยมิได้เกี่ยวข้องหรืออ้างอิงกับมาตรฐานอุตสาหกรรมอื่นๆ ในเทคโนโลยีสารสนเทศที่มีใช้อยู่ก่อนแล้ว ก่อนอื่นข้อมูลที่จะใช้ในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ จะต้องสอดคล้องกับมาตรฐานที่ใช้ในอุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์ (นั่นคือสอดคล้องกับรหัส ASCII) ก่อนที่จะเข้าสู่มาตรฐานของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มาตรฐานที่เป็นทางการด้านระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ได้รับการพัฒนาขึ้นมาโดยมีการประสานความร่วมมือกับมาตรฐานอื่นของเทคโนโลยีสารสนเทศ ตัวอย่างเช่น มาตรฐานการถ่ายทอดข้อมูลเชิงพื้นที่ของสหรัฐอเมริกานั้น ก็ได้รับการนำมาใช้ร่วมกับมาตรฐานการแลกเปลี่ยนข้อมูลทั่วไปของ ISO หมายเลขที่ ISO 8211 คณะกรรมการ ISO/TC 211 ซึ่งเป็นกรรมการวิชาการว่าด้วยสารสนเทศภูมิศาสตร์ก็มีการประสานงานใกล้ชิดกับคณะกรรมการของ ISO คณะอื่นๆ รวมทั้ง ISO/TC 82 ว่าด้วยการเหมืองแร่ (Mining), ISO/TC 184/5C4 …

ข้อมูล (Data) : มาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์คืออะไร? (What is GIS standard?)

มาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หมายถึง มาตรฐานที่ใช้ได้กับข้อมูลภูมิศาสตร์หรือข้อมูลเชิงพื้นที่(Geographic data or Spatial data) คำนิยามที่ง่ายและได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางของข้อมูลภูมิศาสตร์ คือ ข้อมูลที่สามารถอ้างอิงเชิงพื้นที่ได้ (Spatially referenced data) ด้วยคำจำกัดความเช่นนี้ ข้อมูลภูมิศาสตร์จะต้องสามารถแสดงให้เห็นได้บนพื้นผิว (Surface) ของโลกโดยมีจุดพิกัดอ้างอิงได้ (เช่น เส้นรุ้ง เส้นแวง เป็นต้น) โดยปกติแล้ว ข้อมูลภูมิศาสตร์ประกอบด้วยองค์ประกอบ 4 อย่าง คือ – ตำแหน่งของสิ่งของ – ความสัมพันธ์ของสิ่งของกับสิ่งที่อยู่ใกล้เคียง …

ข้อมูล (Data) : หลักการหรือแนวคิดเกี่ยวกับมาตรฐาน (The concept of standard)

วัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอว่ามาตรฐานและกรรมวิธีการเข้าสู่มาตรฐานนั้นมีอะไรได้รับการพัฒนาขึ้นมาบ้าง และทำไมมาตรฐานและกระบวนการเหล่านี้จึงมีความสำคัญในการพัฒนาและปฏิบัติการด้านระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ในปัจจุบัน ยังมีความไม่เข้าใจเป็นอย่างมากในกลุ่มผู้ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เกี่ยวกับบทบาทและเนื้อหาของมาตรฐานสารสนเทศภูมิศาสตร์ สาเหตุใหญ่เกิดจากความเห็นที่แคบๆ ที่มองว่ามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ก็คือรูปแบบของการแลกเปลี่ยนหรือโอนถ่ายข้อมูลเพียงอย่างเดียว (Data transfer formats) แม้ว่าจะเป็นความจริง แต่ก็ไม่ใช่เพียงสิ่งเดียวของการพิจารณาการพัฒนามาตรฐานสารสนเทศภูมิศาสตร์ ด้วยวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล เทคโนโลยีสารสนเทศปัจจุบันนี้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการมี “มาตรฐาน” เพราะมิฉะนั้นแล้ว การสื่อสารจะเป็นไปได้ยากหรือไม่ได้เลย เนื่องจากไม่สามารถควบคุมเครื่องมือ อุปกรณ์ ภาษาพูดภาพและเสียง และสัญญาณภาพซึ่งอาจเป็นเพียงกองขยะที่ประกอบไปด้วยเลข 0 และ 1 เท่านั้น เป็นที่ชัดแจ้งว่าประเด็นของมาตรฐานข้อมูลระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์นั้นมีมากกว่ารูปแบบของข้อมูลเท่านั้น ดังนั้นจึงเป็นการดีและมีประโยชน์หากว่าได้มีการตรวจสอบดูหลักการของมาตรฐานของเทคโนโลยีสารสนเทศ ถ้ามีความเข้าใจถึงหลักการของมาตรฐานและการเข้าสู่มาตรฐานด้วยแล้ว ความเป็นห่วงในเรื่องมาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ และความเกี่ยวข้องกับมาตรฐานอุตสาหกรรมอื่นๆ …

ข้อมูล (Data) : การเข้าไปเกี่ยวข้องกับการพัฒนามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ขององค์การระหว่างประเทศ

องค์การเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติสำหรับเอเชียแปซิฟิก (United Nations Economic and Social Commission for Asia and Pacific : UN-ESCAP) ร่วมกับศูนย์การรับรู้จากระยะไกลของประเทศมาเลเซีย (MACRES)ได้จัดให้มีการประชุมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญนานาชาติเพื่อการเสนอแนวทางในการพัฒนามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Expert group meeting on the development of guidelines on GIS standards and standardization procedures) ขึ้นที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ …