ข้อมูล (Data) : มาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS standards)

การตระหนักถึงเรื่องมาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ เกิดจากแนวโน้มการเบนทิศทางเข้ามาร่วมกันของเทคโนโลยี การประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ และกลุ่มผู้ใช้ รวมทั้งข้อมูลเชิงพื้นที่ การจัดตั้งคณะกรรมการวิชาการที่ 211 ขององค์การมาตรฐานสากลในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ.1994 นั้น มีส่วนกระตุ้นให้เกิดกิจกรรมเกี่ยวกับการพัฒนามาตรฐานภูมิสารสนเทศทั่วโลก รองรับด้วยการเกิดการจัดตั้งกรรมการมาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ในองค์กรอาชีพระดับชาติ ระดับภูมิภาค และระดับนานาชาติขึ้นเรื่อยๆ เพื่อร่วมในการพัฒนามาตรฐานดังกล่าวการเข้ามามีส่วนร่วมในระดับประเทศผ่านองค์กรระดับชาติ สำหรับองค์กรระดับภูมิภาคและระดับนานาชาตินั้น ทำได้โดยการมีสถานภาพเป็นสมาชิกสมทบ ซึ่งไม่สามารถออกเสียงในกระบวนการนี้ แต่สามารถร่วมประชุมและพัฒนาได้ มาตรฐานระบบสารสนเทศ หมายถึง มาตรฐานของเทคโนโลยีสารสนเทศ และ/ หรือมาตรฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ การพัฒนามาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์สะท้อนแนวโน้มของโลกแห่งมาตรฐาน นั่นคือ (1) การพัฒนามาตรฐานที่เกิดจากการคาดการล่วงหน้า (Anticipatory development) …

ข้อมูล (Data) : มาตรฐานข้อมูลระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS data standards)

1. ความเป็นมา มาตรฐานในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เป็นที่ต้องการและมีความจำเป็นเนื่องจากระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์สามารถที่จะรวมการปฏิบัติการในด้านการจัดเก็บ จัดการ และการวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกับฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ได้หลายอย่าง รวมทั้งข้อมูลจากแหล่งต่างๆ กัน ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษของเทคโนโลยีนี้ (Enabling technology) และมีความสามารถแตกต่างจากเทคโนโลยีสารสนเทศชนิดอื่น การประยุกต์แบบบูรณาการเช่นนี้ต้องการเครื่องอำนวยความสะดวกในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) และการทำงานร่วมกันในลักษณะนี้ ต้องอาศัยความมีมาตรฐาน (Standards) เป็นตัวช่วย ความท้าทายคือ การที่จะให้วงการอุตสาหกรรม รัฐบาล และกลุ่มผู้ใช้ต่างๆ หันมาร่วมกันใช้มาตรฐานซึ่งจะสามารถช่วยให้เกิดการใช้งานร่วมกันอย่างบูรณาการในกลุ่มผู้ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เหล่านี้ ปัจจัยที่นำมาซึ่งการพัฒนาและกำหนดมาตรฐานระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์นั้นอาจมาจากหลายทางแต่ที่เกี่ยวข้องและควรนำมาพิจารณาได้แก่ แนวโน้มและความก้าวหน้าของเทคโนโลยี (Trend of technology) การประยุกต์ใช้และกลุ่มผู้ใช้ (Applications and …

ข้อมูล (Data) : ฐานข้อมูลและระบบการจัดการฐานข้อมูล (Database and database management system)

1. ฐานข้อมูลและกรรมวิธีข้อมูล (Database and data process) รูปแบบการจัดเก็บข้อมูลแต่เดิมแบบแฟ้มข้อมูล ต่อมาได้มีการจัดข้อมูลให้อยู่ในรูปฐานข้อมูล เพื่อลดปัญหาการซ้ำซ้อนของข้อมูล (Data redundancy) และความขัดแย้งกันของข้อมูล อันมีสาเหตุจากการแก้ไขข้อมูล(Modification anomaly) การเพิ่มข้อมูล (Insertion anomaly) และการลบข้อมูล (Deletion anomaly) เป็นต้น ปัญหาเหล่านี้ ทำให้การวิเคราะห์ไม่ถูกต้องและขาดประสิทธิภาพ รูปแบบฐานข้อมูลแตกต่างรูปแบบแฟ้มข้อมูล โดยฐานข้อมูลเป็นการนำเอาข้อมูลต่างๆ ที่มีความสัมพันธ์กันซึ่งแต่เดิมจัดเก็บอยู่ในแต่ละแฟ้มข้อมูลมาจัดเก็บไว้ในที่เดียวกัน เช่น ข้อมูลอาคาร ข้อมูลแปลงที่ดิน ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดิน …

ข้อมูล (Data) : ข้อมูลในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ เป็นระบบที่ใช้ในการจัดการข้อมูลทางภูมิศาสตร์ เนื่องจากข้อมูลที่ปรากฏบนผิวโลกมีจำนวนมากและสลับซับซ้อนเกินกว่าที่การจัดเก็บข้อมูลอย่างอื่น จึงเปลี่ยนข้อมูลบนผิวโลกและจัดเก็บในรูปของตัวเลข ข้อมูลทางภูมิศาสตร์ที่นำมาประมวลในระบบนี้ มี 2 รูปแบบ คือ ข้อมูลเชิงพื้นที่ และข้อมูลที่ไม่ใช่เชิงพื้นที่ 1. ข้อมูลเชิงพื้นที่ เป็นข้อมูลที่เกี่ยวกับตำแหน่งที่ตั้งของข้อมูลต่างๆ บนพื้นโลก หรือเรียกภาษาแผนที่ว่าพิกัด แสดงเป็นสัญลักษณ์ได้ 3 รูปแบบ คือ – จุด ใช้แสดงข้อมูลที่เป็นลักษณะของตำแหน่งที่ตั้ง ได้แก่ ที่ตั้งอาคาร บ้านเรือน ที่ตั้งศูนย์บริการที่ตั้งสำนักงาน เป็นต้น – เส้น …

วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล

การเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อนำมาจัดทำเป็นสารสนเทศ โดยทั่วไปมี 5 วิธี ดังนี้ การเก็บรวบรวมจากระบบการรายงาน (Reporting system) เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลจากรายงานหรือจากเอกสารประกอบการทำงานของหน่วยงานต่างๆ จัดทำไว้ เป็นวิธีการรวบรวมข้อมูลที่เสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด การเก็บรวบรวมจากการขึ้นทะเบียน (Registration) เป็นวิธีการที่คล้ายกับการรวบรวมจากระบบการรายงาน เพียงแต่ข้อมูลจากเอกสารการขึ้นทะเบียน เป็นข้อมูลลักษณะต่อเนื่อง ข้อมูลถูกแก้ไขอย่างต่อเนื่องเพื่อความทันสมัยและถูกต้อง เป็นข้อมูลทางสถิติได้ การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการทำสำมะโน (Census) เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างที่ต้องการศึกษาภายในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ภายในระยะเวลาที่กำหนด ทำให้ได้ข้อมูลระดับรายละเอียดภายในพื้นที่ที่กำหนด เช่น หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ ข้อมูลที่ได้เป็นค่าจริงและจัดเป็นข้อมูลเชิงสถิติ การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสำรวจตัวอย่าง (Sample …

ข้อมูล (Data) : คุณสมบัติของข้อมูล

ข้อมูลที่นำไปใช้วิเคราะห์ควรเป็นข้อมูลที่ดี ซึ่งประกอบด้วยคุณสมบัติต่างๆ ดังต่อไปนี้คือ ความถูกต้อง ข้อมูลที่ดีไม่ควรมีความคลาดเคลื่อนสูง หรือเป็นความคลาดเคลื่อนที่สามารถควบคุมขนาดให้มีค่าน้อยที่สุดได้ ความสมบูรณ์ (Completeness) ข้อมูลที่ดีต้องให้ข้อเท็จจริง และครบถ้วนทุกด้าน การที่ข้อมูลขาดส่วนหนึ่งส่วนใดไป ทำให้ผลการวิเคราะห์ไม่สำเร็จหรือผิดพลาดได้ ตรงประเด็น (Relevance) ข้อมูลที่นำมาใช้ต้องตรงกับความต้องการของผู้ใช้ข้อมูล และเป็นข้อมูลที่ผู้นำมาใช้จำเป็นต้องรับรู้ในเรื่องนั้นๆ ความสั้นกระชับ (Conciseness) ข้อมูลที่ดีไม่ควรยาวเยิ่นเย้อและกระจัดกระจาย ควรมีเนื้อหาที่กระชับ ทำให้เข้าใจง่าย และสะดวกต่อการค้นหา ทันสมัย (Timeliness) ข้อมูลที่ดีต้องทันสมัย และทันต่อความต้องการของผู้ใช้ ไม่จำเป็นต้องเป็นข้อมูลที่ผลิตออกมาใหม่ แต่เป็นข้อมูลที่มีเนื้อหาเป็นที่ยอมรับว่าใช้ได้กับเหตุการณ์ปัจจุบัน ความต่อเนื่อง (Continuity) …

ข้อมูล (Data) : การจำแนกประเภทข้อมูล

การจำแนกประเภทข้อมูลมีหลายแบบ ในที่นี้จะกล่าวถึงการจำแนกประเภทข้อมูลตามแหล่งที่มา ซึ่งมี 2 ประเภท คือ ข้อมูลปฐมภูมิ (Primary data) และข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary data) ข้อมูลปฐมภูมิ เป็นข้อมูลที่ผู้ใช้เป็นผู้ทำการเก็บข้อมูลด้วยตนเองด้วยวิธีต่างๆ เช่น การสัมภาษณ์ การทดลอง การสังเกตการณ์ เป็นการเก็บข้อมูลในภาคสนาม ข้อมูลปฐมภูมิเป็นข้อมูลที่เชื่อถือได้ที่สุด มีรายละเอียดตามวัตถุประสงค์ของผู้เก็บและผู้ใช้ข้อมูล แต่การได้มาของข้อมูลปฐมภูมิมีค่าใช้จ่ายสูง และใช้เวลา ข้อมูลทุติยภูมิ เป็นข้อมูลที่ผู้ใช้ไม่ได้เก็บรวบรวมเอง แต่เอามาจากผู้อื่นหรือหน่วยงานอื่นทำไว้แล้ว เช่นรายงาน หนังสือพิมพ์ วารสาร สถิติ …

ข้อมูล (Data) : สารสนเทศ (Information)

สารสนเทศ คือ ข้อมูลชนิดหนึ่งที่ได้ผ่านกรรมวิธีจัดการข้อมูล (Data manipulation) จนมีเนื้อหาและรูปแบบที่ตรงกับความต้องการ และเหมาะสมต่อการนำไปใช้ กรรมวิธีจัดการข้อมูล ได้แก่ การปรับเปลี่ยน การจัดรูปแบบใหม่ การกลั่นกรอง และการสรุป ดังนั้นสารสนเทศเป็นข้อมูลที่ถูกจัดเก็บอย่างเป็นระบบ และอยู่ในรูปแบบที่นำไปใช้ได้ทันทีตามวัตถุประสงค์ของผู้ใช้ หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง ช่วยในการตัดสินใจ สารสนเทศมีรูปแบบต่างๆ เช่น หนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์ แผนที่ แผ่นใส หรือวีดิทัศน์ เป็นต้น สรุปได้ว่าข้อมูลมีความแตกต่างจากสารสนเทศ คือ ข้อมูลเป็นส่วนของข้อเท็จจริง โดยได้จากการเก็บมาจากเหตุการณ์ต่างๆ …

ข้อมูล (Data) : นิยามและความหมาย

นิยามและความหมาย มีผู้ให้คำนิยามข้อมูลไว้หลายท่านด้วยกัน อาทิเช่น – ข้อมูล คือ ข้อเท็จจริง ภาพ (Images) หรือเสียง (Sounds) ที่อาจจะ (หรือไม่) แก้ไขปัญหา(Pertinent) หรือเป็นประโยชน์ต่อการปฏิบัติงาน (Alter 1996) – ข้อมูล คือ ข้อเท็จจริงที่แทนเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นภายในองค์การ หรือสิ่งแวดล้อมทางกายภาพก่อนที่จะมีการจัดระบบให้เป็นรูปแบบที่คนสามารถเข้าใจ และนำไปใช้ได้ (Laudon and Laudon, 1999) – ข้อมูล คือ …