บันทึกนักสำรวจ ที่ 020 “ลาวาหลากที่แม่น้ำวัง”

11165166_586409604795233_7351497080859949567_o
ลำปางเป็นอีกหนึ่งจังหวัดทางภาคเหนือที่พบว่ามีลักษณะธรณีสัณฐานแบบภูเขาไฟและลาวาหลาก ซึ่งลำปางมีแม่น้ำวังไหลผ่าน มีต้นกำเนิดจากทิวเขาผีปันน้ำบริเวณทิศเหนือของอ.วังเหนือ ไหลไปทางทิศใต้ บรรจบกับแม่น้ำปิงที่บ้านปากวัง อ.บ้านตาก จ.ตาก เป็นระยะทางประมาณ 300 กิโลเมตร ระหว่างทางแม่น้ำวังไหลผ่านธรณีสัณฐานที่น่าสนใจต่างๆกันมากมาย แต่ช่วงระหว่าง อ.เกาะคา ก่อนจะเข้าเขต อ.สบปราบ แม่น้ำวังได้ไหลขนานไปกับเนินที่มีลักษณะยาวปรากฏในภาพถ่ายจากดาวเทียมไทยโชตเป็นโทนสีคล้ำแตกต่างจากธรณีสัณฐานอื่นๆโดยรอบ ตอนบนเป็นเนินสูงรูปร่างคล้ายกรวยฐานกว้าง มีแบบรูปทางน้ำรัศมีและวงแหวน ตอนใต้เป็นเนินยาวค่อนข้างราบเป็นส่วนลาดต่อมาจากเนินรูปกรวย บนยอดเนิน มีลักษณะเป็นแอ่งรูปวงกลม มีขอบสูงเปิดออกทางทิศตะวันตก เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 700 เมตร

ลักษณะเนิน ดังกล่าวเป็นธรณีสัณฐานที่เกิดจากภูเขาไฟและลาวาหลากเป็นลาวาหินบะซอลต์ เนินตอนบนเป็นส่วนของกรวยภูเขาไฟที่มีแอ่งรูปกลมเป็นปล่องภูเขาไฟ แต่เนื่องจากสึกกร่อนทำให้ปล่องภูเขาไฟพังทลายขยายวงกว้างขึ้น ส่วนที่เป็นเนินยาวลาดต่อลงมาทางทิศใต้เป็นส่วนของลาวาหลากที่ไหลล้นลงมาปกคลุม

หุบแม่น้ำวัง มีการตั้งบ้านเรือนและใช้ที่ดินทำการเกษตร เนื่องจากดินที่ผุพังจากหินบะซอลต์เป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง ส่วนบนของพื้นที่บริเวณซ้ายบนในภาพถ่ายจากดาวเทียม บริเวณตำบลนาแก้ว อำเภอเกาะคา เป็นลักษณะของพื้นที่ลุ่มต่ำ ซึ่งคาดว่าเดิมเคยเป็นทะเลสาบที่เกิดจากการปิดกั้นทางน้ำของลาวาหลาก แต่ต่อมาแม่น้ำวังกัดเซาะเปิดทางระบายน้ำจากทะเลสาบลงมาทางทิศใต้ จนเหลือสภาพอย่างที่ปรากฏในปัจจุบัน

ในบริเวณนี้ยังพบบอม์ภูเขาไฟและตะกรันภูเขาไฟ นอกจากนี้หินบริเวณพนังของปปล่องภูเขาไฟยังแสดงชั้นการหลากของลาวาในแต่ละครั้ง ซึ่งมีอายุตั้งแต่ 2-2.8 ล้านปี